Hayatı ve Tarihi Bağlam Ts’ai Lun (yaklaşık MS 50-121), Çin’in Doğu Han Hanedanlığı döneminde yaşamış bir saray görevlisi ve hadımdı. Tarih sahnesine çıkışı, İmparator He’nin sarayında yetenekli bir yönetici olarak başladı. O dönemde yazı yazmak için bambu çubuklar veya pahalı ipek kumaşlar kullanılıyordu; bu da bilginin korunmasını ve yayılmasını oldukça zorlaştırıyordu.
Kağıdın İcadı (MS 105) Ts’ai Lun, MS 105 yılında devrim niteliğinde bir buluşa imza attı. Ağaç kabuğu, kenevir, eski paçavralar ve balık ağlarını suyla karıştırıp hamur haline getirerek, daha sonra bu karışımı ince bir tabaka halinde yayarak kurutmayı başardı. Ortaya çıkan ürün, hafif, esnek, taşınabilir ve seri üretilebilir bir yazı yüzeyi olan “kağıt” idi. Bu buluş, bilginin demokratikleşmesi yolunda atılmış en büyük adımdı.
İmparatorlukta Etkisi ve Mirası İcadı sarayda büyük beğeni topladı ve Ts’ai Lun, İmparator tarafından onurlandırıldı. Ancak hayatının sonları saray entrikaları nedeniyle trajik bir şekilde noktalandı. Yine de bıraktığı miras, İpek Yolu aracılığıyla önce İslam dünyasına, ardından Avrupa’ya yayılarak Rönesans ve modern bilim çağının kapılarını araladı. Ts’ai Lun bugün, dünya tarihini en çok etkileyen 100 kişi listesinin hep zirvelerinde yer alır.
