Bir il əvvəl yolum qədim Şanlıurfaya, insanlıq tarixinin ən böyük sirlərindən birinin gizləndiyi Göbəklitəpəyə düşdü. Bu, sadəcə bir səfər deyildi. Bu, minilliklərin o tayına edilən mənəvi bir yolçuluq idi.
Göbəklitəpədə dayanarkən hiss edirdim ki, ayaqlarımın altında yalnız torpaq deyil, bəşər tarixinin yazılmamış səhifələri yatır. Təxminən 12 min il əvvəl inşa edilmiş bu möhtəşəm məkan bu gün də alimləri heyrətləndirməyə davam edir. Buradakı T formalı daş sütunlar, üzərindəki heyvan təsvirləri və sirli işarələr insanlığın keçmişinə yeni bir baxış gətirib.
Bir çox tarixçilərin fikrincə, Göbəklitəpə insanların əkinçiliyə başlamasından da əvvəl mövcud olub və bu kəşf tarix haqqında formalaşmış bir çox nəzəriyyələri dəyişdirib. Uzun illər düşünülürdü ki, əvvəlcə insanlar məskunlaşıb, sonra məbədlər tikiblər. Göbəklitəpə isə göstərdi ki, bəlkə də insanları bir araya gətirən ilk güc inanc və mənəviyyat olub.
Mən orada olduğum zaman qazıntılar davam edirdi. Arxeoloqlar hər yeni tapıntı ilə sanki keçmişin qapısını bir az da aralayırdılar. Hiss olunurdu ki, bu torpaq hələ bütün sirlərini açmayıb. Hər daşın altında, hər relyefin arxasında minilliklərin səssiz hekayəsi yatır.
Göbəklitəpə sadəcə Türkiyənin deyil, bütün insanlığın ortaq mirasıdır. 2018-ci ildə UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına daxil edilən bu möhtəşəm abidə tarixə marağı olan hər kəs üçün canlı bir muzeydir.
Bu gün həmin səfərdən qalan şəkillərə və videolara baxdıqca yenidən eyni hissləri yaşayıram.
Orada keçirdiyim saatlar mənə bir daha sübut etdi ki, tarix keçmişdə qalmır. Tarix bizimlə yaşayır, nəfəs alır və özünü yenidən kəşf etməyimizi gözləyir.
Göbəklitəpədə daşlar danışmır… Amma onları dinləməyi bacaranlar üçün minilliklərin səsini pıçıldayır.
Sona Abbasəliqızı İsmayılova
Prezident mükafatçısı
Yazıçı-tədqiqatçı
AYB və AJB-nin üzvü
Azərbaycan və Türk dünyasının tarixi-mədəni irsinin tədqiqatçısı